K O R O N A    J E Z I O R


ŚNIARDWY
Śniardwy to największe jezioro w Polsce o powierzchni 114 km2. Jezioro to leży w obrębie Mazurskiego Parku Krajobrazowego w południowej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich w dorzeczu Pisy.
Największa głębia wynosi do 23,4 m, a średnia głębokość nie przekracza dziesięciu, a w wielu miejscach i trzech metrów. Liczne głazy, ukryte tuż pod powierzchnią wody (20 do 30 cm pod lustrem wody) w większości nieoznaczone, stwarzają spore niebezpieczeństwo nawigacyjne.
Na jeziorze występuje prąd o prędkości 30 - 60 m na godzinę, płynący w kierunku przeciwnym do wskazówek zegara (cyklonowym). Przyczynami powstawania prądu są siły Coriolisa oraz wiatry. Na płytkim, dużym jeziorze, przy nagłej zmianie pogody, gdy wzrasta siła wiatru, a ma on się gdzie rozpędzić, dosłownie w ciągu kilku minut podnosi się wysoka, półtorametrowa, stroma fala. Ta cecha Śniardw była już przyczyną wielu tragedii.
LEGENDA JEZIORA ŚNIARDWY
Z jeziorem Śniardwy związana jest piękna legenda.: Głosi ona, że w sobótkową noc z otchłani Śniardw wytaczał się czarny granitowy głaz i na brzegu rozsypywał się na drobne kawałki. Z jego wnętrza wychodziła urocza dziewczyna i znikała w gąszczu mazurskiego lasu. Tu zachwycała się jego urodą, pieściła kwiaty, podziwiała jego muzykę oraz rozmawiała ze zwierzętami. Mocą zaklęcia powracała około północy z kwiatem paproci nad brzeg jeziora. W tym momencie kamień zamykał ją w swoim wnętrzu i powoli pogrążał się we wzburzonych falach Śniardw. Piękna dziewczyna była córką miejscowego rybaka, którą przed laty pruski bóg wód, Perkunos, uwięził w kamiennej skorupie za to, że nie chciała zostać jego żoną. Wieść głosi, że zaklęcie przestanie działać, a dziewczyna odzyska wolność z chwilą, gdy znajdzie się młodzieniec, który o północy, w noc świętojańską, podczas łoskotu piorunów ujrzy kwiat paproci, zerwie go i złoży u stóp dziewczyny, wyłaniającej się z wód jeziora. W nagrodę młodzieniec otrzyma rękę i serce dziewczyny.

MAMRY
Jezioro nie jest samodzielnym jeziorem, lecz elementem kompleksu jezior także noszącego nazwę Mamry, co niekiedy wywołuje nieporozumienia.
Do pozostałych jezior kompleksu Mamr można dopłynąć przez jezioro Kirsajty na jezioro Dargin lub przez Kalską Bramkę na jezioro Święcajty. Na północnym zachodzie znajduje się wyjątkowo głęboka zatoka (to tu znajduje się jedyna głębia Mamr Właściwych). Z jeziora wypływa rzeka Węgorapa i wychodzi niedokończony Kanał Mazurski. Węgorapą, a potem Kanałem Węgorzewskim można dopłynąć do portu w Węgorzewie. est to jeden z nielicznych zbiorników, który posiada dwa odpływy powierzchniowe: Kanał Jegliński, prowadzący do jeziora Roś, i rzekę Wyszkę wpływającą do jeziora Białoławki. Oba cieki mają przepływ regulowany śluzą. Pod względem podatności na degradację ekologiczną zanieczyszczeniem przez człowieka jezioro zakwalifikowane jest do drugiej kategorii (2,29 pkt.). Posiada dość korzystne warunki morfometryczno-zlewniowe. Dla zachowania stanu czystości ważna jest właściwa gospodarka ściekowa w rejonie dopływów (przy maksymalnej redukcji zanieczyszczeń). Jezioro jeszcze nie posiada bezpośrednich zrzutów ścieków. Ocena zbiornika pozostaje czasowo pozytywna pomimo występowania znacznej ilości związków fosforowych przy dnie.

ŁEBSKO
Jezioro Łebsko jest trzecim pod względem wielkości jeziorem w Polsce i największym jeziorem przybrzeżnym (jego powierzchnia zajmuje 7142ha) . Położone jest na terenach Słowińskiego Parku Narodowego i zajmuje ok. 22% jego powierzchni. Przez jezioro przepływa Rzeka Łeba, która uchodzi do Bałtyku (dostarcza ona do jeziora 11m3 wody w ciągu sekundy). Ze względu na bezpośrednie połączenie z Morzem Bałtyckim, woda będąca w jeziorze jest słodko-słona. Jezioro nie było zatoką Bałtyku, jak kiedyś sądzono, a powstało przez podniesienie poziomu morza. Łebsko należy do płytkich jezior i jego maksymalna głębokość to ok. 6.3m, a średnia to 1.6m. Jezioro z każdym rokiem się zmniejsza. Na to zjawisko ma wpływ kilka czynników, takich jak: niewielka głębokość, akumulacyjna działalność rzeki Łeba czy nawiewanie piasku z pobliskich wydm. Od roku 1941 powierzchnia zmniejszyła się o ok. 382 hektary.

DĄBIE
Jezioro Dąbie to dawna zatoka Morza Bałtyckiego, to do niej wpływały niegdyś wody praOdry. Jej płytka, ale rozległa przestrzeń ulegała naturalnym procesom akumulacji osadów. Ich sprawcą była w głównym stopniu Ina, której narastająca delta doprowadziła do niemal całkowitego odcięcia części zatoki i powstania jeziora. Dziś Dąbie łączy się z Zalewem Szczecińskim poprzez koryto Odry - Domiążę. Z powierzchnią 56 km2 Dąbie znajduje się pod względem wielkości na czwartym miejscu wśród polskich jezior. Jego średnia głębokość niewiele przekracza 3 m, ale nie przeszkadza to w uznaniu akwenu za jedyne w kraju jezioro dostępne dla statków pełnomorskich. Pogłębiany tor wodny pomiędzy zachodnim - szczecińskim brzegiem a wodno-błotno-leśnymi wyspami Dębiną, Czarnołęką i Mewią przemierzają oceaniczne jednostki w drodze do portowych nabrzeży. Tędy kieruje swój główny nurt Odra. W północnej części jeziora pomiędzy brzegiem a wyspą Mewią leży na dnie potężny wrak - kadłub betonowca "Ulrich Finsterwalde" (bliźniak "Karla" spod Międzyzdrojów). Zatopiony przez Niemców w 1945 r., blokował tor wodny na podejściu do Szczecina. Po wojnie podniesiono go i odholowano na jezioro Dąbie, po czym ponownie osadzono na dnie. Ponad powierzchnię wody wystaje znaczna część potężnego wraku, mająca ok. 90 m długości i 15 m szerokości.

MIEDWIE
Jezioro Miedwie, jedno z największych w Polsce, długość jego linii brzegowej liczy około 39 km. Pod wieloma względami jest ono akwenem wyjątkowym. Jego powierzchnia wynosi 3 527 ha, a maksymalna głębokość 43,8 m. Tafla jeziora znajduje się na wysokości 14 m n.p.m. co oznacza, że dno jeziora jest najniżej położonym punktem w Polsce i znajduje się prawie 30 m poniżej poziomu morza. Imponująca jest również całkowita objętość wody jeziora Miedwie, która wynosi blisko 700 mln m3. Do XIII wieku powierzchnia jeziora była jednak znacznie mniejsza od obecnej. Cystersi z Kołbacza podnieśli sztucznie poziom tafli wody o około 2 m za pomocą systemu tam na Płoni. Wody jeziora rozlały się szeroko na okoliczne tereny, a na uzyskanych w ten sposób płyciznach mnisi zakładali olbrzymie poldery z hodowlami ryb. Idąc zatem w wodzie od brzegu, przez długi czas jest płytko. Dopiero w pewnym momencie dno jakby się nagle obrywa na znaczną głębokość.